Stappenplan
Een natuurlijke speelplaats: hoe kom je daartoe? Als je 10 verschillende mensen vraagt naar hun aanpak, krijg je tien verschillende verhalen te horen. Het is dan ook niet mogelijk om hier een volledig afgedekt stappenplan neer te zetten. Wel is er een aantal elementen dat in de totstandkoming van veel speelplaatsen terugkomt en globaal gezien een volgorde van die elementen te benoemen.
Fase 1: het initiatief
Het idee om ergens in een dorp, stad of landelijk gebied een natuurlijke speelplaats aan te leggen ontstaat. Dit initiatief kan komen vanuit bewoners of ouders van schoolgaande kinderen, de directie of leerkrachten van een school, vanuit de gemeente, woningbouwcoöperaties, terreinbeherende organisaties zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten, een milieueducatiecentrum, enzovoorts.
Zoek partners bij je idee
Onderzoek of voldoende mensen je initiatief ondersteunen (of er draagvlak is), niet in de laatste plaats bij de mensen voor wie je het wilt doen.
Ga inspiratie opdoen; bijvoorbeeld op websites als www.springzaad.nl, of bij natuurlijke speelplaatsen in je omgeving (zie 'waar')
Fase 2: planvorming
Je hebt een aantal medestanders en veel energie en enthousiasme verzameld. Misschien heb je al een locatie op het oog, en ideeën over hoe je het wilt uitvoeren. In deze fase gaat het erom een gedegen plan op te stellen over het 'hoe'; hoe ga je komen tot je speelplaats. Door hier goed over na te denken en afspraken te maken met je partners kun je teleurstelling in de toekomst voorkomen.
Kies een locatie
Bepaal je doel, je doelgroep, je randvoorwaarden, je wensen voor inrichting en toets op relevante wet- en regelgeving.
Stel een plan van aanpak (een stappenplan) vast inclusief een begroting (zie 'financiën').
Bepaal of en hoe je participatie wilt organiseren.
Fase 3: ontwerpfase
Nadat je goed in beeld hebt gekregen wat je wensen en je randvoorwaarden zijn, kan een ontwerper aan de slag. Een professioneel ontwerpbureau kan hierbij een goede hulp zijn, zie voor meer informatie 'ontwerp en inrichting'. Afhankelijk van wat je wilt, kan een ontwerp meer of minder gedetailleerd ingevuld worden. Hoe minder gedetailleerd het ontwerp, hoe meer vrijheid de uitvoerder heeft om tijdens de uitvoering dingen aan te passen aan de omstandigheden (bijvoorbeeld de beschikbaarheid van materiaal). Sommige ontwerpers werken dan ook nauw samen met uitvoerders. Tijdens het ontwerpproces is participatie door omwonenden en kinderen belangrijk.
Verstrek een opdracht aan een professionele ontwerper.
Bespreek met de ontwerper op welke manier kinderen en omwonenden kunnen participeren. Afhankelijk van je plannen is het misschien noodzakelijk om ook anderen in te schakelen die de participatie kunnen organiseren.
Stel gezamenlijk het ontwerp vast.
Fase 4: uitvoeringsfase
Je hebt een ontwerp vastgesteld, je weet hoe het eruit gaat zien en nu kan het gemaakt worden: tijd voor uitvoering. Afhankelijk van je type ontwerp moeten er in deze fase nog wel beslissingen worden genomen. In de uitvoering kunnen vrijwilligers vaak ook veel werk verzetten.
Verstrek een opdracht aan een uitvoerder.
Bespreek met de uitvoerder op welke manier kinderen en omwonenden kunnen meewerken.
Laat de speelplaats certificeren door een aangewezen keuringsinstantie (zie 'veiligheid en aansprakelijkheid'.
Spelen maar!
Fase 5: beheer en onderhoud
Nadat een speeltuin in gebruik is genomen, moet er met enige regelmaat onderhoud gepleegd worden. Het onderhoud kan opgepakt worden door de gemeente, die neemt dit dan mee in haar reguliere uitvoeringswerk. Het kan ook door een school, een groep vrijwilligers of een beheerder gedaan worden. Je kunt hier meer over lezen op de pagina's 'Onderhoud en beheer' en 'Veiligheid en aansprakelijkheid'. Belangrijk is dat je al in fase 2 afspraken maakt over het onderhoud, zodat je niet na de realisatie voor verassingen komt te staan.